ATH: Starfsemi félags Netverja liggur því miður niðri.

Bandbreidd fyrir hungraða Netverja Grein eftir Eyþór Arnalds - vor 1998. Ný tækni er að gerbylta fjarskiptaiðnaðnum, úr hliðrænni í stafræna. Úr koparþráðum í ljósleiðara og úr lokuðum símakerfum í opin stafræn fjarskiptanet sem sinna öllum sviðum viðskipta og samskipta. Margir þættir spila saman í þessu sambandi, en hér verður fjallað um nokkrar leiðir í aðgengi að Netinu sem stuðla að bættri þjónustu og bandvídd. Almennt er talið að þörfin fyrir bandvídd tvöfaldist á hverjum 100 dögum, en það er meira en þekkist á öðrum sviðum. Til að mæta þessari þörf eru nýjar og spennandi aðferðir að ryðja sér til rúms sem flýta þróuninni umtalsvert. Tekið skal fram að hér er rætt um flutningsgetu en ekki eiginlegan hraða, sem háður er öðrum þáttum. Meira má lesa um þau efni í grein í Tölvuheimi. Bandvídd er skilgreind sem samskiptatíðni á milli fjarskiptatækja. Algeng mótöld í tölvum vinna á 14.4 og 28.8 Kílóbitum á sekúndu og dugar slík bandvídd til að senda texta og takmarkaðar myndir. Símalínur vinna á 56 kílóbitum, en það er bandvídd sem tryggir gott raddsamband og myndsendingu á ca. 8 römmum á sekúndu. ISDN staðallinn sem stendur fyrir Integrated Services Digital Network, býður upp á allt að 128 kílóbita á sekúndu og er það mesta bandvídd sem almenningur hefur tileinkað sér. (sjá grein). Sömu koparlínur geta flutt 1.54 Megabit með svokölluðum T-1 staðli, en kostnaður er enn of mikill fyrir slík sambönd, nema fyrir stærri fyrirtæki. Ljósleiðaratæknin gerbyltir öllum þessum viðmiðum og eru gígabita tengingar dæmi um slíkt. OC-48 staðallinn sem er notaður innan símafyritækja bíður t.d. upp á 2.4 milljarða bita á sekúndu, eða 20.000 sinnum meira en fullnýtt ISDN. Þar til ljósleiðarinn kemur nær notendum, verða til lausnir sem brúa bilið. Mótöld Almenningur hefur almennt notað mótöld ti lað hafa samband um Netið og er flutningsgeta þeirra einn helsti flöskuhálsinn sem menn finna fyrir með beinum hætti. Algeng mótöld anna 14-36 kílóbita gagnaflutningi, en í raun er talan talsvert lægri sökum annara annmarka á flutningskerfinu. Nýjasta stigið í hefðbundum mótöldum er 56 kílóbita mótöld, en þau hafa þó ekki náð mikilli útbreiðsu. Barist er um staðla og eru tveir staðlar ráðandi, x2 útfærsluna frá U.S. Robotics og K56flex frá Rockwell og Lucent. Hvorugur þessara er þó viðurkenndur af ITU (Alþjóða fjarskipta sambandinu), en niðurstöður þess er að vænta í árslok 1998.. Að sjálfsögðu eru upplýsingar um þessa tækni á www.56k.com en þar er að finna margan góðan fróðleik um mótöld almennt. XDSL & DSL Ein athyglisverðasta tæknin sem er að ryðja sér til rúms er svokölluð xDSL tækni. Upphaflega nafn tækninnar er Asymmetric Digital Subscriber Line eða ADSL, en afbrigðin er nokkur. Þessi tækni byggir á sérstökum mótöldum og notast því við hefðbundar koparlínur sem liggja í hvert hús, en nær að nýta þær betur en nokkur önnur þekkt tækni. Bandvíddin getur verið allt að 8 Megbitar til notenda og 1 Megabit frá notanda. Það er augljóst að þessi tækni getur endurlífgað koparlínu kerfi símafyrirtækjanna og er ánægjulegt að vita að margir áhrifamiklir aðilar hafa þegar fylkt sér að baki þessum staðli. Fjölmörg símafyrirtæki haft yfir stuðningi við þessa tækni og má búast við að 1998 verði árið sem xDSL kemur til neytenda. Bandarísk símafyrirtæki hafa nýlega tekið höndum saman við tölvuframleiðendur um einfalda útfærslu á DSL tækni. Símafyrirtæki í Asíu eins og í Singapore hafa sömuleiðis tilkynnt áætlun um að innleiða xDSL aðgang að Netinu á þessu ári. Nánari upplýsingar er að finna á www.adsl.com, www.uawg.org og www.adsl.net Kapalmótöld Kapalmótöld voru sennilega sú tækni á sviði módalda sem setti mest mark sitt á síðasta ár. Það vakti mikla athygli þegar Microsoft fjárfesti fyrir rúma 70 milljarða í kapalfyrirtæki, en talið er að sá markaður hafi hækkað að verðmæti svo nemi þúsundum milljarða í kjölfarið. Þarna er um að ræða tækni sem notar coax þræði frá sjónvarpskapalfyrirtæjunum. Athyglisvert er að prófanir sýna mun betri tengingu en á 64 kílóbita ISDN tengingu. Kapalmótöld eru því án efa skref í rétta átt, þó um bráðabirgðalausn sé að ræða. Því miður hafa þessi módöld ekki verið nothæf á Íslandi þar sem engin þjónustu aðili býður upp á þessa þjónustu. LSÍ er eina “kapalfyrirtækið³ hér á landi og er eingöngu í sjónvarpsdreifingu með svokölluðu “Breiðvarpi³ sem ekki býður upp á gagnvirka þjónustu. Þráðlaust net Fyrirtækið Metricom hefur þróað og markaðssett athyglisverða tækni sem veitir aðgang að Netinu með þráðlausri hætti. Kerfið nefnist Ricochet (endurkast) og hefur vakið mikla athygli að undaförnu. Þetta kerfi hentar mjög vel á þéttbýlissvæðum þar sem tölvunotkun er almenn og lítið er um hindranir eins og trjágróður. Í fljótu bragði virðist því þessi tækni henta vel á Íslandi svo sem í Reykjavík. Kerfið hentar þeim sem eru á ferðinni og vilja vera óháðir beinni eða fastri tengingu. Ricochet kerfið byggir á einföldum lausnum sem nýta sér borgarskipulag á nýjan hátt. Sendibúnaður er settur upp á ljósastaurum sem senda á milli sín bylgjur á 902-928 MHz sviðinu. Það eina sem þarf er módem sem starfar á þessu sviði og lítið loftnet sem fylgir. Kerfið styður m.a. Windows 3.1, W95, CE, Mac OS 7.5 og PDA eins og Palmpilot-inn vinsæla. Notendur geta með þessum hætti tengst netinu án nokkura beinnar tengingar og hefur þetta vakið mikla athygli fyrir vikið. Þessi tækni hefur þegar náð útbreiðslu í nokkrum borgum bandaríkjanna og á háskólasvæðum. gervitungl Nokkur fyrirtæki eru að byggja upp fjarskiptakerfi með gervitunglum fyrir almenning og fyrirtæki. Eitt af þessum er Teledesic, sem er stofnað af Craig Mcgraw og Bill Gates. Boeing flugvélaverksmiðjurnar sjá um framleiðslu gervitunglanna. Hugmyndin með Teledesic er að gera “Net á himnum³ að veruleika. Teledesic stefnir að því að veita almenningi aðgang að bandbreiðum Internet aðgangi, myndfundum, hágæða talsambandi og annarri stafrænni þjónustu hvars sem er í heiminum árið 2002. Fjarskiptanet Teledesic á að geta þjónað milljónum notenda samtímis og á netið að veita 64 megabita samband til notanda og 2 megabit frá notanda til flestra, en 64 megabit í báðar áttir í breiðbands sambandi, eða 2000 sinnum hraðar en hefðbundin hliðræn módöld veita í dag. Til að tengjast þurfa notendur að nota litla móttöku diska, en senditíðnin er á svokölluðu Ka sviði 28.6 - 29.1 GHz frá notenda og 18.8 - 19.3 GHz til notenda. Lykilatriði varðandi Teledesic netið er þó staðsetning tunglanna, en þau eru í lítilli hæð og er því sendihraði marfaldur á við hefðbundin tungl. Á móti kemur að tunglin þurfa að vera fjölmörg, eða 288 til að ná til allrar jarðarinnar. Kostnaður er því gríðarlegur og kostar uppsetning kerfisins um 9 milljarða bandaríkjadala. Raflínur og járnbrautir Með nýrri tækni opnast möguleikar á að flytja gögn með fleiri leiðum en símalínum. Rafveitur og veitustofnanir hafa veitt þessum möguleika athygli víða eftir að kanadíska fyrirtækinu Nortel tókst að nota raflínur til að flytja gögn án truflana. Tilraunir hafa leitt í ljós að hægt er að flytja um 1 megabit á sekúndu um slíkar tengingar. Þess ber þó að geta að þetta eru algerar tilraunir sem ekki hafa neins staðar komist í notkun og er óvíst um arðsemi þeirra. Aðrar leiðir eru augljósari svo sem sú að nýta metricom tæknina með ljósastaurum rafveitna. Á hinn bóginn er vert að geta þess að orkufyrirtæki og járnbrautarfyrirtæki hafa mörg hver lagt ljósleiðara kerfi sem geta nýtst þjónustu aðilum og þannig lækkað kostnað til neytenda. Rafveitur á meginlandi Evrópu hafa sumar hverjar hafið samstarf við símafyrirtæki í samkeppni. Hér á landi má svo nefna það að Landsvirkjun hefur sett upp ljósleiðarakerfi á milli virkjana sinna, en hefur þó ekki neinar opinberar áætlanir um sölu á bandvídd, enda slíkt óheimilt samkvæmt lögum um fyrirtækið.